Nieuwe gewoontes creëren door trots en tevredenheid

Bij nieuwe gewoontes denken we al snel aan discipline

Bij nieuwe gewoontes denken we al snel aan discipline, strengheid en doorzettingsvermogen. Alsof dat de belangrijkste ingrediënten zijn om iets in je leven echt anders te gaan doen. Natuurlijk speelt discipline soms een rol. Nieuwe gewoontes ontstaan nu eenmaal niet vanzelf. Toch denk ik dat er iets anders is dat vaak nog belangrijker is, en waar we veel te makkelijk aan voorbijgaan.

Bewust worden van wat iets je oplevert

Wat volgens mij echt helpt, is bewust worden van de positieve effecten van nieuw gedrag. Niet alleen iets doen omdat het goed voor je zou zijn, maar daarna ook echt even stilstaan bij wat het je op dat moment oplevert.

Dat klinkt misschien simpel, maar juist daar zit volgens mij veel winst. Veel gezonde of helpende gewoontes hebben namelijk wel degelijk een directe opbrengst, alleen zijn we vaak alweer met iets anders bezig voordat we die goed hebben opgemerkt. We hebben iets gedaan wat goed voor ons is, maar gunnen onszelf nauwelijks de tijd om te voelen wat dat eigenlijk met ons doet.

Terwijl daar juist veel kracht in kan zitten.

Nieuwe gewoontes versterken door positieve gevoelens

Stel dat je iets hebt gedaan wat je eigenlijk vaker zou willen doen. Je bent gaan sporten, je hebt iets gezonds gegeten, je hebt iets opgeruimd of je bent op tijd naar bed gegaan. Dan helpt het volgens mij enorm om daarna niet meteen door te schieten naar het volgende, maar om heel even te registreren wat het effect is. Misschien voel je je trots. Misschien tevreden. Misschien merk je opluchting, rust of gewoon een prettig gevoel dat je iets voor jezelf hebt gedaan. Misschien kun je nu eindelijk rustig op de bank zitten zonder dat er iets in je achterhoofd blijft knagen.

Dat zijn geen onbelangrijke details. Dat zijn juist de gevoelens die maken dat gedrag meer betekenis krijgt. Je doet dan niet alleen iets omdat het “moet” of omdat het verstandig is, maar je merkt ook daadwerkelijk dat het je iets geeft.

Waarom dit voor mij beter werkt dan belonen

Voor mij is dat heel anders dan het idee van jezelf belonen. Sommige mensen spreken met zichzelf af dat ze na een gezonde of lastige taak iets extra’s mogen. Eerst hardlopen, daarna een bak ijs. Eerst opruimen, daarna iets kopen of iets lekkers nemen. En dat is prima als het werkt. Maar voor mij persoonlijk voelt dat vaak te gemaakt. Alsof ik mezelf kunstmatig moet motiveren, terwijl de echte opbrengst er eigenlijk al is.

Wat voor mij veel beter werkt, is kijken naar wat echt is. Naar de positieve gevoelens die vanzelf al opkomen wanneer ik iets heb gedaan wat goed voor me is. Trots, tevredenheid, opluchting, blijdschap, zachtheid naar mezelf, of gewoon het gevoel dat ik er even voor mezelf ben geweest. Dat voelt minder geforceerd en ook eerlijker. Niet als een trucje, maar als iets dat al aanwezig is en alleen wat meer aandacht nodig heeft.

We gaan te snel door naar het volgende

Volgens mij gaat het daar vaak mis. We doen iets nuttigs en zijn daarna meteen alweer bezig met wat er nog meer moet. Alsof we geen moment mogen nemen om stil te staan bij iets wat goed ging. Alsof trots of tevredenheid meteen iets groots of overdreven moet zijn, terwijl het vaak juist heel klein en rustig is. Maar juist die kleine gevoelens kunnen veel doen. Ze maken dat iets niet alleen rationeel klopt, maar ook emotioneel een plek krijgt.

Op het moment dat jij iets doet waarvan je weet dat het goed voor je is, maar het lukt je steeds niet om daar echt een gewoonte van te maken, dan kan het helpen om jezelf eens af te vragen of je die positieve gevoelens wel genoeg ruimte geeft. Merk je de blijdschap op? De trots? De tevredenheid? Het gevoel dat je goed voor jezelf zorgt? Of ga je er meteen weer aan voorbij?

Positieve gevoelens helpen gedrag inslijpen

Vaak duurt zo’n positief gevoel helemaal niet lang. Emoties komen op, pieken en zakken weer weg. Juist daarom helpt het om ze bewust even op te merken wanneer ze er zijn. Door dat vaker te doen, train je jezelf niet alleen in ander gedrag, maar ook in het herkennen van wat dat gedrag je geeft. En volgens mij helpt dat enorm bij het creëren van nieuwe routines.

Dat is niet alleen praktisch, maar ook gewoon gezond. Het maakt de relatie met jezelf vriendelijker. Minder gebaseerd op dwang en correctie, meer op aandacht en bevestiging. Niet alleen: ik moet dit doen. Maar ook: ik merk dat dit goed voor me is.

Mildheid hoort er ook bij

Natuurlijk betekent dat niet dat het altijd vanzelf gaat. Nieuwe gewoontes creëren kost tijd. En soms lukt het een tijdje wel en daarna weer even niet. Dat hoort erbij. Juist dan is het belangrijk om ook mild te blijven naar jezelf. Niet alles hoeft meteen perfect. Maar hoe vaker je bewust stilstaat bij de positieve effecten van gedrag dat goed voor je is, hoe groter de kans dat je systeem het ook echt gaat onthouden.

Misschien is dat wel een veel krachtiger basis voor verandering dan alleen discipline.

Niet jezelf steeds harder aansporen, maar beter leren voelen waarom iets goed voor je is.